W serwisie

Aktualności

Archiwum

Czytelnia

Dom Rekolekcyjny

Galeria zdjęć

Księga gości

Logowanie

Napisz do nas

Polecane strony

Rekolekcje

Zgłoszenia na spotkania

Zgromadzenie


 

Warto przeczytać

 

Jesień
        Jesień w Łabuniach jest piękna.


 

Zobacz więcej  

 

SONDA

Czy poszukujesz na tej stronie informacji o Domu Rekolekcyjnym?


Nie
Nie, jestem tu przypadkowo
Nie, szukam informacji o Zgromadzeniu
Tak


Głosuj     Wyniki     Inne pytania


Dane kontaktowe

Dom Rekolekcyjny Sióstr FMM
 

Łabunie, ul. Parkowa 33

22-437 Łabunie

pow. zamojski, woj. lubelskie
 

tel. 084-611-30-52

Email: labuniedomrekolekcyjny@gmail.com

www.fmmlabunie.pl
 

ADMINISTRATOR SERWISU

Mirosław Kuduk

Email: mkuduk@interia.pl

 

 

 
  Szukaj w serwisie    

 

Zespół pałacowy w Łabuniach

Czytelnia

Data publikacji: 2009-10-19

Opublikował: s. Anna Siudak fmm

 


   

 

 

     

    Łabunie  – wieś leżąca nad szeroką, zabagnioną doliną rzeki Łabuńki swoją nazwę zawdzięcza łabędziom, które do dziś można spotkać na licznych stawach. Łabunie były niegdyś dziedzictwem Oleśnickich. Pod koniec XVI wieku należały do powiatu grabowieckiego i województwa bełskiego. Istniały, więc jako jednostka administracyjna jeszcze przed lokalizacją Zamościa. Pisana historia Łabuń pokrywa się z historią powstałej tu parafii. W 1880 r. w gminie Łabunie było 47 domów dworskich i 421 domów włościan. Mieszkali tu katolicy w liczbie 3639, prawosławni - 230 i Żydzi – 70. Ogółem było 3939 mieszkańców. Leżąc blisko Zamościa Łabunie były narażone na pozytywne i negatywne skutki wydarzeń historycznych.

                                                                                                                                                       

    Dnia 6 listopada 1648 r. stanęły w Łabuniach wojska kozackie i spustoszyły je. Chmielnicki wraz z Tuchaj-bejem oblegali wtedy Zamość. W 1656 r. wojska szwedzkie, oblegające Zamość pod wodzą samego króla Karola Gustawa plądrowały okoliczne wsie.

 

       W 1704 r. król Karol XII stanął w Łabuniach i tutaj przyjeżdżali posłowie miejscy, aby omawiać warunki zaniechania oblężenia miasta. Stąd pochodzi ludowa nazwa nierówności terenu we wsi Łabuńki - „ okopy szwedzkie” .

 

    W okresie wojen napoleońskich dowodzący obroną twierdzy zamojskiej generał Hauke zorganizował we wsi Łabuńki posterunki obserwacyjne. Generał Rath oblegał wtedy Zamość przez 10 miesięcy.

                                                                                                                                                               

    Podczas powstania listopadowego Zamość był ostatnią i niezdobytą twierdzą. W łabuńkowskim pałacu był szpital dla powstańców. Po klęsce powstania Rosjanie zmienili charakter miasta. Wykorzystując mury utworzyli miejsca zesłań  i obsadzili miasto silną załogą wojskową.    Dlatego powstańcy styczniowi nie mieli tu silnego oparcia. Potyczki powstańcze w 1863 r. odbyły się w Tomaszowie, Szczebrzeszynie, Hrubieszowie, Izbicy. W łabuńskim parku jest kurchan upamiętniający to wydarzenie i wyrażający duchową jedność z powstańcami.

    W 1914 r. w dniach 26 sierpnia do 2 września odbyła się bitwa między Komarowem a Zamościem między wojskami austriackimi i rosyjskimi, a w 1920 r. teren ten był przedpolem „bitwy komarowskiej”.

                                                                                                                                                             

     II wojna światowa też nie poskąpiła zniszczeń na tym terenie. Zostało spalonych ogółem 809 budynków. Gmina Łabunie, jak cała Zamojszczyzna była pacyfikowana w 1942 r. Działał tu w czasie wojny silny ruch partyzancki.                                                                                                                                                            

      Zespół pałacowy w Łabuniach

                                                                                                                                                           

      Dzisiejszy łabuński pałac z zabudowaniami pochodzi z XVIII wieku.W 1706r. w drodze zapisu testamentowego po Marcinie Zamoyskim, Łabunie otrzymał jego syn Józef Tomasz. Ordynat Józef Tomasz był bezdzietny i po jego śmierci dobra łabuńskie odziedziczył jego brat, VI Ordynat Michał Zdzisław. Miał on trzech synów, z których Janowi Jakubowi żonatemu z Ludwiką Poniatowską (siostrą króla) przypadły Łabunie. Ordynat Jakub bardzo upodobał sobie Łabunie i często przebywał tu nawet wówczas, gdy stał na czele Ordynacji. Mieszkając w starym dworze rozpoczął około 1740r. budowę nowego pałacu. Budowa pałacu i urządzanie otaczającego go parku trwały do 1760r.

                                                                                                                                                       

     Przypuszczalnym architektem był Jerzy de Kawe. Pierwsze drobne remonty były wykonywane w pałacu w latach 1767-1771, gdy wcześniej stacjonował tu pułk piechoty rosyjskiej, który wyruszył później przeciw wojskom konfederacji barskiej. Po pobycie Moskali, którzy w pomieszczeniach reprezentacyjnych urządzali ogniska i palili boazerię, pałac wymagał restauracji. Intensywne prace prowadzono tu w latach 1772-1781, gdy Jan Jakub Zamojski był Ordynatem i jednolity wątek murów pałacu wskazuje, że budowany był na nowo od fundamentów. W latach 1778-1779 powstały budynki gospodarcze zwane „chałupkami”, zakończono porządkowanie ogrodu, pobudowano oranżerię i szopy w ogrodzie. Ostateczne ukończenie budowy miało miejsce w 1783r.

                                                                                                                                                           

    Dziś powiedzielibyśmy, ze w pierwszym etapie budowy powstał sam pałac, obie oficyny z łącznikami a także „Kasztelanówka”. Nazwa tego małego budynku, pierwszego na prawo od bramy wjazdowej wzięła się stąd, że według tradycji mieszkała tam żona Jana Jakuba Zamoyskiego. Ich małżeństwo nie było udane i Ludwika, córka Kasztelana krakowskiego Stanisława Poniatowskiego (ojca króla Stanisława Augusta) mieszkała nie w samym pałacu, ale w tym właśnie domku. Stąd od córki Kasztelana wzięła się jego nazwa.

   

    Jan Jakub Zamojski zmarł w Łabuniach 4.IV.1790r. Majątek po nim odziedziczył jego siostrzeniec hrabia Michał Wielhorowski. Od 1817 r. właścicielką Łabuń była Tekla ze Stadnickich Grzębska. Córka Tekli, Antonina wniosła je w posagu Feliksowi Amorowi Tarnowskiemu. Własnością Tarnowskich Łabunie pozostały do końca XIX wieku. W 1902r. Jan Aleksander Tarnowski sprzedał Łabunie za milion rubli Aleksandrowi Szeptyckiemu z Łaszczowa. Szeptyccy nie zamieszkiwali w Łabuniach ze względu na zły stan pałacu Zamoyskich. Zamierzali to uczynić po generalnym remoncie i adaptacji pomieszczeń do własnych potrzeb.

                                                                                                                                                           

     Wybuch I wojny światowej przeszkodził w realizacji tych zamierzeń. W czasie działań wojennych Szeptyccy wyemigrowali do Odessy na Krym. Wyjechali tam za radą lekarzy, by leczyć klimatycznie chorą na gruźlicę jedną z córek, Różę. Przebywali tam w domu sióstr Franciszkanek Misjonarek Maryi na zaproszenie siostry Marii od św. Jana ( Marii Drzewieckiej). Po powrocie z Rosji w 1918 r. Szeptyccy zastali pałac Zamoyskich niemal w ruinie. Hrabia przygotowywał realizację ostatniej woli jego zmarłej córki Róży, przekazania pałacu i parku siostrom Franciszkankom Misjonarkom Maryi.

                                                                                                                                                             

    Nastąpiło to 24.04.1925 r. choć siostry wprowadziły się do pałacu już 1922 r. Rodzina Szeptyckich mieszkała w budynku, w którym obecnie znajduje się Dom Dziecka. Do lat trzydziestych pałac i przyległe budynki były doprowadzane do stanu używalności. W latach 1937- 1938 połączono główny gmach z oficynami przy pomocy galerii łączników w ten sposób całość została zamknięta w podkowę, co przybliżało zespół pałacowy do pierwotnego wyglądu. Brak pierwotnej dokumentacji nie pozwolił na wierne odtworzenie galerii.

                                                                                                                                                         

    W 1940 r. wkraczający Niemcy aresztowali hrabiego Aleksandra Szeptyckiego, i wywieźli go na rotundę zamojską, gdzie zmarł 19 kwietnia 1940r. Po śmierci ojca dobrami administrował hr. Kazimierz Szeptycki, który aresztowany w 1942r. został wywieziony na Majdanek. Wskutek działań żony Heleny został zwolniony, ale nigdy do Łabuń nie powrócili.

                                                                                                                                                         

       Od grudnia 1942r. majątkiem zarządzali Niemcy. Wyrzucili z pałacu siostry i dzieci będące w sierocińcu. Niemcy wybudowali w pobliżu pałacu lotnisko i niemiecka jednostka stacjonująca w Łabuniach była przeznaczona do walk z partyzantami. W 1944r. wycofujące się wojska niemieckie wysadziły główny budynek w powietrze. Pozostałe budynki były częściowo wysadzone i podpalone. Najmniej uszkodzona była „Kasztelanówka”. Po powrocie z wygnania siostry najpierw w niej się osiedliły. Doprowadzenie budynków do stanu używalności wymagało wielkiego wkładu pracy i poniesienia ogromnych kosztów. Dzisiaj zespół pałacowy jest mieszkaniem sióstr Franciszkanek Misjonarek Maryi i mieści się tu Dom Rekolekcyjny.

                                                                                                                                                             

      Pałac Zamoyskich jest zwrócony elewacją frontową na północny-zachód. Podział wnętrza jest jasny, dokonany wyłącznie przy pomocy murów konstrukcyjnych, bez ścian działowych. Najstarsze opisy pałacu wspominają o jego świetności. Od strony wjazdu była dwukondygnacyjna ośmioboczna sień, z której dwubiegunowe schody, w połowie wysokości rozchodziły się wachlarzowato prowadząc na piętro. Tu od ogrodu znajdowało się najbardziej reprezentacyjne pomieszczenie pałacu.

                                                                                                                                                           

      Ośmioboczny, z zaokrąglonymi narożnikami rokokowy salon, którego ściany były wyłożone boazerią dzieloną na wąskie pola, dekorowane w rzeźbionym drzewie i nakładane pozłacaną, rokokową ornamentacją. Dopełnieniem była również dekoracja metalowa w postaci rokokowych rogów obfitości i pęków kwiatów. Nad drzwiami znajdowały się supraporty z namalowanymi scenami sielankowymi i ujęte w złocone ramy. Z salonu wychodziło się na taras, z którego jednoskrzydłowe schody prowadziły prosto do ogrodu. Pozostałe pomieszczenia parteru były również bogato wyposażone. W najwyżej położonym pomieszczeniu części centralnej była sala teatralna ze sceną od strony północno- zachodniej.

                                                                                                                                                           

     Pokoiki w mansardzie były wykorzystane na garderoby teatralne. Ich okna oraz okna sali teatralnej zasłaniały drewniane żaluzje. Część centralną pałacu obiega górą attyka w formie gzymsowej balustrady, w której są owalne, pionowe prześwity. Od frontu dwuramienne schody prowadzące na taras są wsparte na dwóch filarach, między którymi jest łuk koszowy. Biegi schodów wsparte na łukach są w kształcie „łabędziej szyi”.

                                                                                                                                                         

     Dzisiaj jedynie wygląd zewnętrzny pałacu, nieco zmieniony przypomina o jego dawnej świetności. Wnętrze zostało przystosowane do potrzeb domu zakonnego. Tam gdzie był rokokowy salon i górna część sieni jest teraz kaplica. Sala teatralna jest salą spotkań wspólnoty, a garderoby teatralne są zamienione na pokoje sióstr.

                                                                                                                                                           

    Dwie oficyny stojące naprzeciw siebie, frontem do dziedzińca honorowego są bliźniacze w rzucie i bryle. Murowane są z cegły, parterowe, na wysokim podmurowaniu, z piętrowym ryzalitem. W części środkowej budynku znajduje się sień, z której drzwi prowadzą do pomieszczeń po obu stronach budynku. Po bokach sieni są klatki schodowe na piętro. Od frontu przed ryzalitem są w lewej oficynie jednoramienne schody, natomiast w prawej ( teraz) dwuramienne.  

                                                                                                                                                       

      Kasztelanówka  - budynek usytuowany na północny-zachód od pałacu, pierwszy na prawo od bramy wjazdowej, jest murowany z cegły, otynkowany, kryty łamanym dachem, wzniesiony na planie zbliżonym do kwadratu. Przez środek przechodzi sień, z której drzwi prowadzą do pomieszczeń po obu stronach budynku. Na końcu sieni (w narożniku południowym) jest klatka schodowa na piętro. W tym budynku mieszkała żona Jana Jakuba Zamoyskiego, Ludwika z Poniatowskich, córka kasztelana krakowskiego, stąd wzięła się jego nazwa.

                                                                                                                                                     

     Folwark –  zabudowania gospodarcze rozciągają się na południowy-zachód od dziedzińca i są zamknięte w czworobok. Prawa oficyna i „Kasztelanówka” połączone są murem z bramą. Od północnego –zachodu jest długi budynek gospodarczy, który łączy „ Kasztelanówkę” z podobnym budynkiem w narożniku południowo-zachodnim, nazywanym dzisiaj „ Basztą”.

                                                                                                                                                       

    Park –  główna jego część znajduje się na wschód od pałacu i zajmuje on powierzchnię 17 ha. Rośnie tu wiele lip, jesionów, klonów i innych drzew. Aleje o prostym lub łukowym biegu w końcu parku tworzą układ gwiaździsty. Są one osiami widokowymi na wzgórza roztoczańskie i las. Obok gwiaździstego zbiegu alei znajduje się kurhan poświęcony pamięci powstańców styczniowych. Nieco dalej na północny-wschód znajduje się mały, okrągły cmentarz, gdzie pochowana jest rodzina Szeptyckich i siostry Franciszkanki Misjonarki Maryi. Teraz znajduje się tu również symboliczny grób bł. Stanisława Starowieyskiego.

 

WsteczOdsłon: 38021   

 

Twoim zdaniem


Brak komentarzy


Dodaj komentarz


| Aktualności | Czytelnia | Dom Rekolekcyjny | Galeria zdjęć | Najnowsze publikacje | Napisz do nas | Polecane strony | Zgromadzenie |

 

Mirosław Kuduk © 2009

 

000129263